Grafiksel gösterimin özellikle web uygulamalarına ayrı bir çekicilik katacağı kesin. Tabloları kullanarak bar grafiklerini HTML ile oluşturmanın ne kadar kolay olduğunu biraz önce inceledik. Fakat dinamik oluşturulan grafiklerde daha fazlasına ihtiyaç duyduğunuzda (ki genellikle duyulur) 3. parti araçlara yönelmek zorundasınız. 3. parti üreticilerin sunduğu bu araçları edinmek ve web sunucusuna yüklemek ayrı bir sorundur. Çoğu web barındırma hizmeti satan şirket güvenlik gerekçesiyle size kendi yükledikleri bileşenlerin dışında başka bir araç yüklettirmezler. Bu yüzdende eliniz kolunuz bağlı kalır. Tabii bu araçları satın almak için gözden çıkartacağınız paradan hiç bahsetmiyorum. Küçücük uygulamalarını işletim sistemi fiyatına satıyorlar.

Peki, çözüm yok mu? Var tabii. Ailemizin yazılım firması Microsoft, web uygulamalarımızda dinamik grafikler oluşturmamız için bizlere Office Web Components’i (OWC) sunuyor. OWC ile Excel’de grafik oluşturur gibi (hatta Excel sayfalarında da veri çekebiliriz) grafikler oluşturmamıza yardımcı oluyor. Allahtan barındırma şirketleri bu seçeneği göz ardı etmiyorlar da sunucuya Office paketini yada en azından OWC’yi yüklüyorlar.

Microsoft’un ücretsiz olarak sunduğu bu kullanışlı COM bileşenler seti sayesinde çörek (pie) tadında grafikler oluşturmak mümkün oluyor. Grafiğin dışında, Excel bileşeni, pivot tablo bileşeni gibi başka işlemler için de kullanılabiliyor. OWC ile yapılabilecek bir sürü işlem var. Fakat bu ay sadece OWC ile grafik oluşturmaya odaklanacağız.

Web uygulamaları diğer GUI uygulamalardan farklı olarak grafiklerin dosya olarak bulunmasını istemekte. GUI uygulamalarında ise ister dosya olarak istersek de bellekte olan bir grafiği ekranda görüntüleyebiliriz. Bu yüzden işin temelinde içinde grafiğimizi barındıran bir gif dosyası oluşturmak var. Oluşturduğumuz dosyayı yer kaplamaması için hem sunucudan silebilir veya sadece belli bir adda dosya kullanarak devamlı olarak üzerine yazılmasını sağlayabiliriz. Oluşturduğumuz grafiklere gif, png veya jpg dosya formatlarından istediğimizi verebiliriz. Bu tarz grafikler için benim tercihim gif. Zaten Microsoft’ta varsayılan olarak da gif dosya formatını tanımlamış.

OWC ile yapabileceğimiz 60’ın üzerinde grafik türü var. Bazı grafiklerin gösterimden dolayı kendilerine has ayrıca özellikleri de bulunuyor.

Grafik oluşturmak için ilk önce ChartSpace (grafik alanı) oluşturmanız gerekiyor. Bu grafik alanı bir veya daha fazla grafiği barındıracak olan alan tanımlaması. Grafik alanını grafikleri çizeceğimiz bir tuval yüzeyi gibi de düşünebiliriz. Bu tuvale tek bir grafik oluşturmak ve kullanıcıya göstermek genel yaklaşım. Fakat istenirse bu yüzeyde birden fazla da grafik gösterilebilir. Grafikleri tek tek oluşturmak ve bunları tek bir sayfada alt alta göstermek daha mantıklı bir iş olacaktır. Yine de tercih sizin!

Microsoft Office 2000 ve XP’den farklı olarak Office 2003’de tanımlama daha değişik yapılıyor. Sunucunuzda veya bilgisayarınızdaki Office versiyonuna göre tanımlama yapmanız gerekiyor. Kullanımları arasında fazla farklılık olmasa da nesneyi oluşturma (tanımlama) sırasında küçük bir fark var.

set GRAFİK_NESNESİ = CreateObject("OWC.Chart") 'Office 2000 ve XP için
set GRAFİK_NESNESİ = CreateObject("OWC11.Chartspace") 'Office 2003 için

Görünümü istediğiniz gibi özelleştirebilmeniz için oluşturduğunuz grafik nesnesine ait çok fazla sayıda özellik ve metot bulunmakta. Grafiğin arkaplan rengi, ızgara gösterimi, boyutu gibi bir çok özelleştirilebilir parametre. Bir kere grafiğinizi ayarladıktan sonra, istediğiniz sayıda veri kümesini grafiğe yönlendirebilirsiniz.

Veri kümeleri dizi veya string tipinde olabilir. Dizilerin anlaşılması ve uygulaması daha kolay olduğu için stringlere göre daha çok tercih edilir. String tipinde bir veri ile uğraşmak istiyorsanız (veya elinizdeki veri bu tipteyse) veriler arasında virgül veya tab gibi ayırıcı bir özellik bulunmalı. Ben hiç biriyle uğraşmak istemiyorum veriler bulunması gereken yerde: “veritabanında” diyorsanız ne ala. Veritabanından veri çekmeye geçmeden önce basit bir dizi örneği üzerinde ilk grafiğimizi oluşturulalım.