Zekanın gelişmesi anlık bir süreç değildir, zeka ile ilgili bir kitabı okuyan “normal” zekalıların daha yüksek zeka seviyelerine çıkabileceği doğru olarak kabul edilmemektedir. Şöyle düşünün, bugün zeka geriliği olan birisisiniz ve bir akşamda aldığınız haplar ile üstün zeka mertebesine erişiyorsunuz?!

P. Oleron bu konuya aşağıdaki açıklamayı getirmiştir;

“Yetersiz kalan maddelerin verilmesi, bunların eksikliğinden kaynaklanan etkileri telafi etmeyi sağlar. Ancak daha yüksek dozların normal durumu aşmayı sağladığı sonucuna doğrudan varamayız. Vitamin yetersizliği organik eksikliklere yol açar, ama bunların alınması bu eksiklikleri yok etse de, kişiyi mutlaka daha üstün bir sağlık durumuna kavuşturmaz. Genellikle beynin büyümesi kadar çocuğun gelişmesi, dengeli ve yeterli bir beslenme ile gerçekleşir….”

Beynin işleyişi, en basit anlamda; nöronlardaki akımların bağlantılar aracılığıyla bir nörondan diğer nörona iletilmesine dayanır. Böylece çevreden alınan bilgilerin işlenmesi, olaya karşı verilecek tepki uygulanana kadar sürmektedir.

Sinir sistemine giriş, özel alıcılar yoluyla dış ortama duyarlı olan organların veya iç ortamın (vücudun konumu vb.) farklı durumları algılaması ile olur. Sinir sistemi, mevcut bilgiler içerisinden en önemli olanlarını seçer ve bu seçimde oluşan değişiklikler dikkate alınır. Bu değişimin bilinç düzeyinde tutulması ise ancak birkaç saniye sürmektedir.

Birinci grup nöronlar aracılığı ile alınan bilgi, beynin özelleşmiş bölümlerine iletilerek önce algılanır, daha sonra da aynı anda alınan, yada daha önceden beynin belirli bölgesinde tutulan aynı nitelikteki bilgi ile karşılaştırılır. Bir giriş nöronu diğer pek çok nöronu da harekete geçirir ve bu şekilde bilgi yayılarak birçok beyin alanının verinin değerlendirilmesine katılmasına yardımcı olur.

Sinir sistemi ve beynin çalışmasındaki bir diğer model ise, her aşamada nöronlar ve nöron bağlantılarının bir bölümünün bir önceki aşamaya yeni bilgiler sunma (feedback) ve denetimi yeniden sağlamasıdır. Bu işlem eylem ortaya çıkana kadar tekrarlanmaktadır. Aşağıdaki örneği inceleyiniz;

Masa üzerinde duran bir bardak suyu içmek istediğimizde, en azından aşağıdaki periyotlardan geçmek gerekir.

• Su ihtiyacının farkına varma
• Su bardağının ve içindeki suyun tanınması (bu aşamada eğer görünürde su bulunamaz ise, suyun nerede olduğunun araştırılması da devreye girmektedir)
• Bulunduğu koşullar içerisinde, su içmenin normal bir davranış olduğuna karar vermesi
• Eli su bardağına uzanırken, bardakla eli arasında sürekli olarak kısalan mesafenin, geri besleme (feedback) yolu ile doğru algılanması ve bardağın yakalanması
• Bardağı yakalayan elin, bardağı belirli bir kuvvet derecesinde kavrayabilmesi (fazla kuvvet uygulanırsa bardak kırılır, az uygulanırsa düşer)
• Elin kavradığı bardağın, bulunduğu konumdan ağza uygun bir hızda getirilmesi (feedback burada da kullanılmaktadır.)

Yukarıda, su içme eylemi için hesaplanması öngörülen “ilk akla gelen” maddeleri görüyorsunuz. Yukarıdaki işlemler ve daha binlercesi, her işimizde sürekli olarak sınanmakta, uygulanmakta ve saniyenin binde – milyonda biri kadar kısa süreler içerisinde işlenmektedir.

Beyin araştırmaları, son yıllarda üzerinde en çok araştırma yapılan konu olmuştur. Yapay zeka araştırmaları ile beyin araştırmaları pek çok ortamda aynı anda yürütülmektedir.

Çalışmalar ne süreklilikte olursa olsun, ne kadar ilerlenirse ilerlensin. İlk yazımızda da bahsettiğimiz paradokstan ötürü beynin işleyişi hiçbir zaman tam olarak çözülemeyecektir.

Bir sonraki yazımızda beynin bölümleri ve yapısını inceleyeceğiz.